Een modern,goedkoop, gelukkig, comfortabel en ecologisch leven met 3 kindjes!Een ecologische voetafdruk van 1.65 HA én toch een modern en comfortabel leven? Het kan écht!
titel
Een modern,goedkoop, gelukkig, comfortabel en ecologisch leven met 3 kindjes!Een ecologische voetafdruk van 1.65 HA én toch een modern en comfortabel leven? Het kan écht!
Na bijna 3 maanden glutenvrij eten kan ik al een eerste stand van zaken opstellen over glutenvrije(afkorting: gv) bijna vegan voeding. Volledig 100% vegan worden is erg moeilijk, vooral omwille van praktische redenen. Ik drink mijn koffie met"melk", en ik moet het eerste café nog ontdekken waar ze een melkalternatief aanbieden. Als ik eens uit eten ga met vriendinnen, kies ik liefst een vegan gerecht. Maar de plaatsen waar je dat vindt zijn de spreekwoordelijke uitzonderingen op de regel. (hoewel Le Pain Quotidien een heerlijke vegan salade heeft). In verschillende vleesvervangers zit ook kippe-ei-eiwit, of melk. Koekjes: idem. Op familiefeestjes krijgen we meestal ook een liefdevol bereid veggie-gerecht, maar dat is bijna altijd met kaas. Vegan is voor veel mensen nog de brug te ver. Gooi daarbovenop nog eens de beperking van glutenvrij eten, en je weet genoeg. Zo is de sla van Le Pain Quotidien heerlijk, maar zonder brood erbij(gluten!) voor mij helaas onvoldoende vullend. Dus neen , helaas niet altijd 100% vegan. Het glutenvrije gedeelte dan.
Warme maaltijden
De warme maaltijden zijn geen probleem. Enkel de "vleesvervangers" zijn wat lastiger. Sommige soorten van De Vegetarische Slager (te koop bij veggie-deluxe) en Quorn zijn glutenvrij. Quorn is echter niet niet vegan! Vaak worden deze producten in een omgeving geproduceerd waar gluten verwerkt worden, en dat geeft bij sommigen mensen al reactie. Tofu en tempeh zijn uiteraard ook gv. Ik maak ook zelf linzenburgers en bonenburgers, en die maak ik nu met polentabloem (van maïs) en rijstmeel. Dat gaat ook prima. In plaats van klassiek pasta van tarwe, eet ik nu steeds vaker rijstnoedels. Veel lekkerder dan de dure glutenvrije pasta. Hiermee vervang ik soms ook een broodmaaltijd. Mijn geliefde sojasaus verving ik door Tamari van Lima. Superrrr lekker. En als je ze in flessen van 1 liter koopt, bijna even duur als de gewone supermarkt-namaaksojasaus. Ook shiromiso is glutenvrij.
Broodmaaltijden
De broodmaaltijden zijn moeilijker. Goed glutenvrij brood is moeilijk te vinden. En de lekkerste soorten zijn dan weer erg duur, en zitten verpakt in kilo's plastic. Een ecogeweten hebben is soms vervelend en vermoeiend. Het brood is dan weer zo droog en plakkerig, dat het de wand van je mond moeiteloos dicht plamuurt. Zeker als je er een notenpasta op doet. Het moeilijkst wordt het als je echt hardnekkig vasthoudt aan de "klassieke" vorm die onze maaltijden hebben, en aan de "klassieke" ingrediënten. In plaats van een broodmaaltijd eet ik dus nu glutenvrije ontbijtgranen. Quinoapuffs, rijstpuffs,boekweitvlokken, gepofte amaranth. Uiteraard met vegan "melk". De allerlekkerste-en meteen ook de duurste- is de glutenvrije muesli van Bakery on Main. Dat at ik 's avonds ook als snack. Ik maak mijn muesli en crusli nu liever zelf.
Het grootste probleem is de vervanging van de noodzakelijke mineralen die in volkorengranen zitten. Maïs en rijst zijn immers minder rijk aan oa ijzer dan tarwe. Om dat op te vangen eet ik regelmatig een reep van Oskri. Sommige van deze heerlijke repen bevatten 90% van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid ijzer! Ze zijn ook gemaakt met dadel- en rijststroop, dus zonder geraffineerde suikers. Als ik gv moet blijven eten ga ik maar eens terug zelf brood maken, boordevol pitten en granen. Dat heeft hetzelfde effect, maar dan goedkoper denk ik. Het is moeilijk zoeken naar een evenwichtige glutenvrije bijnavegan voeding. Dus tips zijn meer dan welkom!
Aan het prachtige initiatief van "40 dagen zonder vlees", konden we helaas niet meedoen, wegens al vegetarisch/veganistisch. Maar ik heb me wel tot doel gesteld om de komende 40 dagen het weggooien van voedsel mee te helpen beperken. Ik koop dus onder andere doelbewust dingen die in "snelverkoop" staan. In de lokale supermarkt is dat vooral voorverpakte en voorgewassen sla. Ook rauwkost en wokgroenten geraken niet goed verkocht blijkbaar. Op de dag van de uiterste houdbaarheidsdatum, biedt de supermarkt ze aan aan -50%. Ik maak er nu -nog meer dan anders- een sport van om die dingen te kopen. Zeker als het voedsel is dat je kan invriezen. Goed voor het milieu, goed voor mijn bankrekening. Het enige waarmee ik nog worstel is de vraag of ik daarmee het "systeem" niet mee in stand hou, en het is ook niet zo goed de hoeveelheid afval. En echt seizoengroenten zijn het ook niet altijd.... Je hebt misschien al gemerkt dat ik de tag "glutenvrij" heb toegevoegd. Ik ben sinds begin januari glutenvrij aan het eten, op aanraden van de gastro-enteroloog. Er is een ernstig vermoeden dat ik coeliakie heb. Niet eenvoudig als bijna-veganist, en ik ben nog flink zoekende..... Enfin, ik wou graag dit gerechtje met jullie delen. Ik heb het hier al eens gepost, maar dat is al erg lang geleden...
Nodig voor 2 personen
250g tofu, eerst bevroren en ontdooid
300 à 400g gemengde sla
1 eetlepel mirin
tamari
bakolie : olijfolie
slaolie : maïskiemolie en een scheutje koolzaadolie of walnotenolie
3 tenen look
ciderazijn of een ander wijnazijn
zwarte peper en zout
Werkwijze
Tofu
knijp de tofu erg voorzichtig zoveel mogelijk uit. Dep droog met een schone theedoek. Snij de tofu overlangs door, zodat je 2 "steaks" hebt. Leg die in een bord, overgiet met een tamari, en laat de tamari erin trekken, totdat je geen "wit" meer ziet aan de buitenkant van de tofu. (geen nood, de overschot van de tamari kan je verderop nog gebruiken) Verhit in een pan een flinke hoeveelheid olijfolie en laat de tofu aan beide zijden een paar minuten bakken, totdat er een krokante korst op komt.
Saus
Verwijder de tofu uit de pan, zet de pan van het vuur, blus de pan met 1 eetlepel mirin. Voeg een stevige klont sojabakken-en-braden toe, zet de pan terug op het vuur. Laat de margarine smelten en voeg nog een scheut tamari toe aan de pan. Even laten opschuimen en af en toe eens schudden met de pan. Deze saus is een grote hit hier in huis, maar wel erg vettig. De smaak komt goed overeen met de saus die vroeger uit de pan waar het gebraad in had gebakken kwam. Je kan de saus een beetje aanlengen met wat water, even goed roeren voor opdienen.
Vinaigrette
Pel 3 tenen look. Plet en kneus ze op de bodem van een slakom, samen met 1 theelepel zout (of minder, naar smaak) een royale hoeveelheid zwarte peper (2 draaien aan de molen). Voeg de slaolie en de azijn toe. Neem 3 delen olie voor 1 deel azijn. Even laten rusten, en zeef dan de lookteentjes en stukjes uit de vinaigrette. Proeven met een blad sla, en bijkruiden indien nodig. Deze vinaigrette gaat bijzonder goed samen met licht bittere slasoorten (krulandijve bv). Mengen met de sla.
Snij de tofu in schijfjes en schik die op een bord samen met de sla en gekookte aardappels. Als sla-olie gebruik ik meestal een mengeling van verschillende oliën. Zo kan je het omega-3 gehalte opkrikken.
Echt energiezuinig is dit weertje niet....de hele dag stoken om het warm te krijgen. Maar, je kan het wel gebruiken in je voordeel.
vul een paar lege tetrabrikken met water, en zet ze een nachtje buiten. Zet ze daarna in je koelkast. Zo tover je die om in een echte "ijskast", zoals die oorspronkelijk ontworpen was: een kast gekoeld door blokken ijs....
Vers brood of voedseloverschotten invriezen? Zet dat eerst een paar uurtjes buiten, daar koelt het al flink af. Zo heeft je diepvriezer een pak minder koelwerk.
Kortom : de tuin is momenteel 1 grote diepvriezer . Gebruik dit! Met dit weer lijkt het een beetje gek om elektriciteit te gebruiken om iets af te koelen...
De 4 E's die belangrijk zijn om gedragsverandering te bereiken. Mét als bedoeling om een meer ecologisch gedrag te bereiken, uiteraard. De 4 E's leerde ik uit Terra reversa (zie de rubriek "Wat leest Maman Verte")
De 4 E's en de Vertekes
EXEMPLIFY: met de Exemplify zitten we wel goed, we geven het "goede" voorbeeld, laten zien dat het onmogelijk geachte wél mogelijk is
ENCOURAGE : aan aanmoediging van onze kant geen gebrek. We proberen duurzame, ecologische keuzes aantrekkelijk te maken, en wijzen op de ontelbare voordelen
ENGAGE : dit blog is een voorbeeld ervan : communicatie, participatie, een draagvlak creëren
ENABLE: ervoor zorgen dat duurzame alternatieven voorhanden zijn. En hier komt dus het EcoKado om de hoek kijken
En het EcoKado is voor mijn broer. Een paar jaar geleden kon ik hem al overtuigen om het dak van zijn nieuw huis goed te isoleren. Hoewel, hij was zelf al wel doordrongen van de noodzaak ervan, en wist dat het een comfortwinst zou opleveren. Er was weinig aanmoediging nodig. En het resultaat is zeer positief: veel warmtecomfort voor weinig geld, en minder milieuvervuiling.
En onlangs deden ze hun auto weg. Nu ja, auto, een oud VW busje, aka "papabusje". En ze kochten er geen nieuwe. Het is de bedoeling het eventjes zonder eigen wagen te doen. Prachtig vind ik het! Ik heb het gevoel dat de voordelen van een meer ecologisch leven nu echt wel duidelijk worden, en dus wil ik hen -voorzichtig-nog een stapje verder duwen.
Mijn broer kreeg dus een portie Encourage en Enable onder de kerstboom. (een virtuele boom, want ik was weeral te laat met dit cadeau)
een Sodastream aparaat : 2-de hands gekocht, met gasfles en 2 flessen erbij, alles voor 20 EUR. (ik heb het wel eerst gevraagd of ze interesse hadden. Het heeft geen zin om iets cadeau te doen als mensen het gebruik ervan niet zien zitten). Inclusief 2 siroopjes om er Cola mee te maken. Dat scheelt in het volume aan boodschappen! En je creëert minder afval!
Een fleece trui : onder het motto :"isoleer eerst je lichaam, en dan je huis". Per graad dat je de thermostaat lager zet, bespaar je 5 à 7% op je energiefactuur. Betaal je 100EUR per maand aan verwarmingskosten, dan bespaar je zo dus 60 à 84 EUR per jaar per graadje minder. En 1 graad minder, je merkt het niet eens! Dus : overdag, als je druk bezig bent in huis, is 18°C een goede temperatuur Een fleece vestje is dan ideaal (voor mijn schoonzus).
Dikke fleece sokjes : warme sokjes, om over je kousen aan te trekken. Je voeten bepalen je warmtecomfortgevoel. Als je koude voeten hebt, voelt alles kil aan, en ben je snel geneigd de verwarming hoger te zetten. Hou die voeten warm! Mensen die vloerverwarming hebben, die weten dat ik gelijk heb!
een shampoobar van Lush : 1 stukje shampoo is gelijk aan 3 flessen shampoo van 250ml naar het schijnt. Een pak minder afval! Ik ben ook nog steeds fan van "perfectbynature" shampoobars!
En zo hoop ik mijn broer en zijn gezin de mogelijkheid te geven om meer comfortabel ecologisch te leven: gemakkelijker boodschappen doen met de fiets, want minder flessen (Cola, frisdrank, bruiswater), minder afval buiten zetten, een smak geld besparen op verwarming en autokosten enz...
Ik moest er van Papa Vert ook de E van "Ergonomie" aan toevoegen : door dit cadeau zal er minder bruiswater en frisdrank aangesleept moeten worden : beter voor de rug!
Sinds een jaar of zo post ik af en toe een logje op veggiesvoorkabouters. Het is een blog met kindvriendelijke vegetarische receptjes, opgestart door Sabine, een topmadam in eco-Vlaanderen! Het geeft ideetjes voor kindvriendelijke veggievoeding, met af en toe een woordje uitleg over de valkuilen, en tips om die te vermijden. Zo maakte ik onlangs knolseldersoep met kastanjes en kervel. Echt zalig! Het is een recept dat ik vond op "La vache qui vit", een prachtige site, met dito naam. Het recept kan je ook vinden op veggiesvoorkabouters. Knolselderij, één van mijn favoriete wintergroenten, spotgoedkoop en van eigen bodem, is helaas niet zo populair bij mijn kindjes. Daar is dus vanaf nu verandering in gekomen. Zus, onze koppige kieskeurige fijnproever, nam zelfs 3 borden van deze heerlijke, romige soep! Zeker eens proberen!
bron van foto : http://www.flickr.com/photos/tenderfeelings/with/6189902946/ van Topanga's photostream
Het derde logje uit de reeks van 3 over hoe we verwarmen met hout. Dit derde logje gaat over de keuze van kachel. Want er is veel keuze op de markt. We hebben onze keuze laten bepalen door een aantal factoren: prijs, soort brandstof en de ecologische waarde ervan, rendement (zie uitleg onderaan) van de kachel, esthetische overwegingen, de hoeveelheid warmte die we nodig hebben, uitstoot van fijn stof. Onze opties waren:
Inbouwhaard/openhaard
Zoals je op de foto kan zien, was een inbouwhaard (open of gesloten) ook een mogelijkheid, aangezien we een mooie marmeren schoorsteenmantel hebben. Maar deze haarden hebben meestal een vrij laag tot zeer laag rendement (een open haard zit tussen 10 à 20 %). Dit was dus geen optie. We zouden enorme hoeveelheden hout moeten verstoken om een klein beetje warmte te hebben. Open haarden hebben meestal ook een grotere uitstoot van fijn stof, omdat ze minder volledig verbranden dan andere kachels.
Dit is het summum onder de houtkachels. Ze hebben meestal een zeer hoog rendement (+ 90%), en de warmte die in de kachel geproduceerd wordt, wordt opgeslagen in de materialen die de kachel omhullen. Hoe meer materiaal (leem, speksteen...) de inwendige verbrandingsoven uit staal omringt, hoe meer opslagcapaciteit je hebt. Deze warmte wordt langzaam, gedurende de hele dag afgegeven aan de omgeving. De prijs is wel navenant: van 3ooo EURO tot 8000 EURO en meer, afhankelijk van het soort kachel, de grootte en de hoeveelheid werk die je er zelf nog in kan steken. Ik vind ze persoonlijk niet mooi. Ze wegen algauw 1000 kg of meer (soms zelfs 2 à 3 ton). We hadden voor een speksteenkachel onze mooie schoorsteenmantel moeten afbreken om plaats te maken en in de kelder eronder een stut moeten bouwen. Dit had ons minstens 3 keer zoveel gekost als ons kacheltje nu. Geen optie voor ons dus. (lees ook bij Lowtechmagazine een interessant stuk over tegelkachels).
Een pelletkachel
Pellets zijn kleine staafjes, geperst uit schaafsel en afval uit de houtverwerkende industrie. Allemaal voordelen lijkt het wel: een nagroeibare brandstof, en dan nog wel gemaakt uit afvalmateriaal. De pellets worden geleverd in zakken, dus de opslag is gemakkelijker dan voor stukken brandhout. De pellets zijn al droog, en je kan die in principe ook in een droge kelder, of zelfs in een silo opslaan. Pelletkachels moet je af en toe aanvullen en de kachel gaat zelf, telkens kleine hoeveelheden van de pellets in de verbrandingskamer storten, al naargelang de omgevingstemperatuur. Het rendement ligt erg hoog, tussen de 80 à 90%. De uitstoot van fijn stof is tot een minimum beperkt aangezien de verbranding vrij volledig gebeurd. Je hebt dus ook weinig as. Super dus, zou je denken. Maar ik zie ook nadelen. Een pelletkachel is veel te hightech naar mijn zin. Er kan van alles stuk gaan: sensoren, ventilator, thermostaat, motor voor de pellettoevoer (en dat gebeurd ook, waardoor de kachel geheel stil valt, of niet meer naar behoren werkt). Als het stuk gaat, kan je het meestal ook niet zelf herstellen. Vele pelletkachels maken ook lawaai in meer of minder mate. Ze verbruiken ook elektrische stroom. Met de pellets loopt het ook wel eens mis. Er zijn verschillende normen voor, maar soms heb je er wel eens te grote pellets bij, of te lange, en dan stropt het toevoersysteem. De pelllets lijken CO2 neutraal, maar ze moeten ook "gemaakt" worden. Voor 1 ton pellets (gelijk aan ongeveer 5000 kWh warmte = 500M3 gas/500l aardolie) is er 610 kWh nodig is om deze te produceren (bron: Emis Vito) . Die 610 kWh is de energie nodig om te drogen, vermalen, persen en koelen. En dan heb je het transport van het zagemeel naar het fabriek, en het transport van de pellets van het fabriek naar de verbruiker nog niet gerekend. Naar het schijnt komen er heel wat pellets uit Canada, en dat transatlantische transport kleurt het energetisch- en uitstootplaatje erg negatief. Zonder pellets kan je een pelletkachel ook niet gebruiken, en je bent dus afhankelijk van derden/producenten. Met gewoon hout heb je dat probleem niet of veel minder. Pellets zijn ook duurder in vergelijking met brandhout. Exit pelletkachel. Bovendien vond ik die meestal te groot, niet mooi, en de vlam te klein en ongezellig (maar dat woog niet zo door in onze beslissing).
Waarom dan de Dovre Vintage 35?
Zijn vermogen was aangepast aan de ruimte die verwarmd moet worden (168m3). Veel mensen kiezen een kachel met een groot vermogen, en moeten dan het vuur "smoren" (= zuurstoftoevoer verminderen), omdat het te warm wordt. Dat is zeer slecht, want dan is de verbranding onvolledig.
Zijn rendement van 84% (wat zeer hoog is)
Hij voldoet aan de strenge Regensburgnorm, Stuttgartnorm, en de Önorm. Dit zijn Duitse en Oostenrijkse milieunormen (zeer streng op vlak van uitstoot). Zeker die voor de dichtbevolkte steden is zeer streng, aangezien daar de overlast van fijn stof voor de gezondheid een groot gevaar betekent. De uitstoot komt in de buurt van die van een pelletkachel.
Hij past in ons jaren 50 huis en is mooi en klein.
Hij is low-tech. Niks mechanisch of elektrisch. Simpel rechtoe rechtaan.
De uitstoot is zo beperkt, dat er meestal geen zichtbare rook uit de schouw komt. Een volledige verbranding dus, en een optimale warmte-afgifte per blok hout ( betaalt zichzelf terug op termijn!).
De schouw loopt door de 3 bewoonde bouwlagen van ons huis, en verwarmt ook de bovenste verdieping mee (1 van de slaapkamers van de kinderen).
Voor ons was de keuze duidelijk!
Het rendement is de hoeveelheid warmte die je uit het hout verkrijgt, en die je effectief kan benutten om je ruimte mee te verwarmen. Een openhaard heeft meestal een rendement tussen 10% en 20%, een massakachel een rendement van 90%. Om evenveel warmte te krijgen als in een massakachel , zal je dus in een open haard tot 9 keer zoveel hout moeten verbranden.
Ken je het diesel-benzine dilemma? Een auto die op benzine rijdt stoot minder fijnstof uit dan een die op diesel rijdt. Een benzinemotor daarentegen produceert méér Co2 dan een dieselmotor. Wat is dan de beste, meest groene keuze?
je kiest best een wagen die zo weinig mogelijk brandstof per 100 km verbruikt
je gebruikt die wagen zo weinig mogelijk
je doet aan ecodriving
Transport is soms nodig, het verwarmen van je huis is vaak nodig. Ik durf zelfs te stellen dat het laatste nog meer levensnoodzakelijk is. En dan lijkt het soms alsof je moet kiezen tussen de pest en cholera. Zoals Saskia al stelde, zijn er verschillende studies waarbij men het aandeel van houtverbranding in de fijnstofproblematiek meet (zie VMM ). Daaruit blijkt dat houtkachels op bepaalde momenten van het jaar een zeer grote bijdrage leveren aan het gevaarlijke fijn stof. Maar hout is dan weer bijna CO2 neutraal en nagroeibaar.
Dus :
je kiest best een kachel die zo weinig mogelijk hout verbruikt
je gebruikt die kachel zo weinig mogelijk
je doet aan eco-stoken
Eco-stoken doe je zo
brand altijd schoon hout. Geen behandeld hout en ZEKER geen afval! (plastic, groenten en fruitafval, papier...) 53% van alle dioxine-uitstoot in Vlaanderen wordt veroorzaakt door verbranding van allerlei afval in open vuurtjes. Afval verbranden in een allesbrander is al niet veel beter. Door zelf afval te verbranden verkanker je in de eerste plaats jezelf en je gezin en daarnaast ook de omgeving waarin je woont. Want dioxines zijn de meest kankerverwekkende stoffen die er bestaan. Meer nog, die dioxines komen via de bodem, gras en veevoeder in de voedselketen terecht, en stapelen zich op in het vetweefsel van dier en mens. Zo zijn zelfs de eitjes van eigen scharrelkippen in de tuin niet meer veilig.
Brand altijd droog hout. Hout moet minimaal 2 jaar drogen. Wij kozen voor een mix van eik en berk. Berk brandt snel, en geeft snel veel warmte, eik brandt langzaam en geeft langer veel warmte.
Kies een goede kachel, met een hoog rendement en een lage uitstoot. Dit zijn jammer genoeg de duurste kachels. Maar: je haalt het er ook terug uit. Hoe hoger het rendement, hoe méér warmte je haalt uit het hout, en hoe minder je moet verstoken (een kachel met een rendement van 40% heeft 2 keer zoveel hout nodig om dezelfde warmte af te geven als een kachel met een rendement van 80%). Je hebt ook minder as en poetswerk. Een goede speksteen-en pelletkachel halen een rendement van ruim 90%. Onze kachel haalt 84%. (waarom we niet voor speksteen of pellets kozen lees je in een volgend logje: deel 3) Een open haard heeft een rendement van 10 à 15%, en kleine goedkope houtkachels een van 40%. Hoe lager het rendement, hoe minder volledig de verbranding, hoe meer roet en fijn stof er zal vrijkomen.
Stook correct. Op dit filmpje kan je zien hoe je het hout best aansteekt, en dit lukt bij ons prachtig. (Wij leggen evenwel maar 2 blokken in de kachel, en dat lukt zeker ook)
Stook altijd kleine hoeveelheden, met de luchttoevoer volledig open. Probeer het vuur nooit te smoren (luchttoevoer toe draaien) want dan voeg je minder zuurstofgas toe, en krijg je een onvolledige verbranding. Laat op het einde van de avond de laatste blok hout gewoon rustig, volledig uitbranden.
En last-but not least- zorg ervoor dat je zo weinig mogelijk moet stoken. Trek een extra trui aan, een extra paar sokken (je voeten bepalen een groot deel van je warmtecomfort, vandaar het succes van vloerverwarming).
